شب يلدا یا شب چلّه بلندترین شب سال در نیم‌کره شمالی زمین است. این شب به زمان بین غروب آفتاب از ۳۰ آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب در اول ماه دی (نخستین روز زمستان) اطلاق می‌شود. ایرانیان و بسیاری از دیگر اقوام شب یلدا را جشن می‌گیرند.این شب در نیم‌کره شمالی با انقلاب زمستانی مصادف است و به همین دلیل از آن زمان به بعد طول روز بیش‌تر و طول شب کوتاه‌تر می‌شود

«یلدا» واژه‌ایست به معنای «تولد» برگرفته از زبان سریانی که از شاخه‌های متداول زبان «آرامی» است. زبان «آرامی» یکی از زبان‌های رایج در منطقه خاورمیانه بوده‌است. برخی بر این عقیده‌اند که این واژه در زمان ساسانیان که خطوط الفبایی از راست به چپ نوشته می‌شده، وارد زبان پارسی شده‌است.

واژه «یلدا» به معنای «زایش زادروز» و تولد است. ایرانیان باستان با این باور که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر می‌شوند و تابش نور ایزدی افزونی می‌یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می‌خواندند و برای آن جشن بزرگی برپا می‌کردند

مازندراني ها در سال 250 هجري قمري بنيان گذار نخستين حکومت شيعي زيدي در جهان شدند که پس از 50 سال اين حکومت به عنوان نخستين حکومت شيعي اثني عشري جهان مطرح شد.
چهاردهم آبان سال 243 شمسي مطابق با 25 رمضان سال 250 هجري قمري روز ورود داعي کبير به سعيد آباد در چالوس است. اين روز سرآغاز بيعت مردم اين استان با حسن ابن زيد علوي بنيان گذار نخستين حکومت شيعي علوي در جهان است و ارادات عميق و خالصانه مردم مازندران به ائمه اطهار موجب شد تا مازندراني ها طي 12 قرن شيعه مانده و با افکار و باورهاي شيعي زندگي کنند.

بسیاری از قابلیت‌های ادبی و فرهنگی مازندران ارزش جهانی شدن و معرفی در سطح بین‌المللی را دارد. ما باید به نوبه خود در این امر مهم و جهت فراگیر كردن فرهنگ اصیل بومی مازندرانی در جامعه تلاش كنیم. معرفی فرهنگ و هویت مازندران یك ضرورت اساسی است و باید داشته‌هایی نظیر گویش محلی، موسیقی و فرهنگ مازندران و حتی غذاهای بومی این دیار به معرض نمایش گذاشته شده و به دیگران معرفی شود.

نیما یوشیج پدر شعر نو چه زیبا این سنت حسنه و دیرینه را به نظم و تصویر کشیده است:

تیر ما سیزه شو بیه من چو بِِئیرم(شب تیر ماسیزده شدمن چوب(برکت وبخت گشایی)رابدست گیرم

لال از زبون شه چش خو بئیرم. (خاموش وساکت خواب از چشمانم رخت بر بندد.)

بئیم کیجای ور و تو بئیرم. (بیایم کنار دختر و اورا به رقص بگیرم.)

دسمال هادم و هرو برو بئیرم.(دستمال بدهم وخوراکی بگیرم.)

لال بيمو، لال بيمو، پينه بزه شلوار بيمو،پارسال و پيرار بيمو، چل بزن ،ديگه بزن، لال انه لالك انه، پيسه گنده خوانه ، سالو ماه ارزون نوه، لال مار رسوا نوه، لال انه لالك انه، پارسال بورده امسال انه.

يادش بخير ، شب هاي سيزده شو تو محله(ارات بن ) منتظر امدن لال مادر مي مانديم ، لال مادر دنبال مامي گشت تا بالاخره با تركه ( شيش )به ما ضربه بزنه ،چه داستانها داشت(فرار از تركه خوردن و اصرار لال مادر به تركه زدن و...) دوران خوش زندگي چه زود گذشت و ما گرفتار دنياي ديگري شديم، دنياي كه آدم هادل خوشي ها را به فراموشي سپرده و درگير ذرق و برق اين دنيا شدند.

جشن تيرگان كه در زبان محلي به آن «تير ماه سيزده شو» گفته مي‌شود، همان جشن معروف ايرانيان باستان است كه در تاريخ باستاني تبري مصادف با دوازدهم آبان ماه مي‌شود