در ايران باستان، جشن هر ماه در روزي بود که نامش با نام ماه يکي بود برگزار مي شد. (به اعتقادشان ، نام ها متعـلق به سي فرشته نگاهبان روزها وماه ها است). ازاين جشن هاي دوازده گانه جشن تيرگان با نام تيرماه سيزه شو ( شب سيزده تـيرماه) و جشن فروردينگان (جشن مرده گان) هنوز در مازندران برگزار مي شود. ولي برگزاري جشن هاي ديگري چون ارديبهشت گان و.. به دست فراموشي سپرده شده است و اما جشن تيرگان....

به روز تير و مه تير  عزم شادي کن             که از سپهر ترا فتح و نصرت آمد تير  

  افزون بر يکي بودن نام روز و ماه، مناسب جشن تيرگان را سالروز حماسهً معـين کردن مرز ايران، با تيراندازي آرش، مي دانند (شايد پايداري اين جشن در مازندران به خاطر تير اندازي ارش كمانگير در كوه مازندران بوده كه در آن جانش را فداي وطنش كرد)  جابجاي زمان جشن به زمان خسروپرويز، در پي نابساماني هاي کشور، محاسبهً کبـيسه به دست فراموشي سپرده شد. در نتـيجه، با گذشت زمان آغاز سال، يعـني فروردين از اول بهار ( ورود خورشيد به برج حمل)به اول تابستان (ورود خورشيد به برج سرطان) کشانده شد. و مدتها در اين وضعـيت کبيسه مي کردند.و يادر تقويم تبري بايد جستجو كرد.

- در مازندران بخصوص سوادكوه ، اطراف فيروزكوه ،بعضي نقاط سمنان و گلستان در اين شب خوراكي پيسه كنده و حلوا و گردو خوري كه با آن شانس خود را امتحان مي كنند به همراه است در اين شب همه خانواده كنار هم جمع مي شوند و تا پاسي از شب به خوردن تنقلات وآجيل(و پيسه گنده ) و گوش دادن به قصه و افسانه هاي بزرگ ترها سپري مي كنند جوانان هم به همراه يك بزرگ(لال مار=لال مادر) كه بادر دست داشتن تركه اي بلند (ياكيسه). به در خانه ها رفته و با سر و صدا و كوبيدن چوب به درخانه ها و لال بازي از صاحب خانه تقاضاي هديه مي كنند و صاحب خانه به آنها پول ، ميوه، شيريني مي دهند.معمولا" لال مادر وارد خانه شده وبا چوب نازكي كه در دست دارد (شيش)به اهل خانه يك ضربه مي زند و همان چوب را براي ان خانه بجا مي گذارد كه ضربه زدن لال مار به اهل خانه داستانها دارد(فرار از چوب خوردن واسرار لال ماربه ضربه زدن و...) لال مار در طول مراسم شب گردي نبايد حرف بزند.هنگامي كه لال مار به همراه گروه خود در كوچه ها شروع به حركت مي كند اين اشعار را مي خوانند:
لال بيمو، لال بيمو، پارسال و پيرار بيمو، چل بزن ،ديگه بزن، لال انه لالك انه، پيسه گنده خوانه ، سالو ماه ارزون نوه، لال مار رسوا نو، لال انه لالك انه، پارسال بورده امسال انه
لال آمده ، لال آمده، پارسال و امسال امده، چرخ نخ ريسي را حركت بده، به ديگ بزرم، لال آيد، لال كوچك مي آيد، كسي كه شيريني پيس كنده مي خواهد مي آيد ، سال و ماه ارزان نمي شود، لال بزرگ رسوا نمي شود، لال مي آيد، لال كوچك مي آيد ، پارسال رفته امسال مي آيد.اين مراسم در محلات ولوپي نيز كماكان برگزار مي شود. يادش بخير ، شب هاي سيزده شو در ارات بن كه منتظر امدن لال مار مي مانديم ، دوران خوش زندگي چه زود گذشت و ما گرفتار دنياي ديگري شديم دنياي كه آدم ها خوشي ها را به فراموشي سپرده و درگير زرق و برق اين دنيا شده .

جشن تيرگان (داستان آرش كمانگير)در قسمت  نوشته هاي پيشين تاريخ 31/04/87 الي 01/04/87 توضيح كامل داده شده